Verslag lezing dhr. Lamin Sise
Door Wilco van der Leun

Op woensdag 13 juni 2007 sprak de heer Lamin Sise, voormalig juridisch adviseur van Kofi Annan, op uitnodiging van Stichting JASON over de relatie tussen ontwikkelingslanden en rijke landen sinds 1974.

In 1974 nam de algemene vergadering van de Verenigde Naties (VN) een verklaring en een programma van actie aan waardoor de vorming van een Nieuwe Internationale Economische Orde (NIEO) gestalte zou moeten krijgen. De NIEO was gestoeld op verschillende overwegingen. Ontwikkelingslanden moesten bijvoorbeeld in staat gesteld worden om toezicht te houden op multinationale corporaties die in hun land opereren. En ontwikkelingslanden die primaire producten produceerden, zoals rubber en olie, zouden het recht krijgen om associaties te vormen die de capaciteit tijdens onderhandelingen zouden versterken. Ook diende de algemene en permanente aspecten van de internationale handel, bijvoorbeeld de stabiliteit, te ondersteunt worden en moesten de producten van bepaalde ontwikkelingslanden een voorkeursbehandeling krijgen.

Gedurende de periode 1974-1980 vonden zeer hectische onderhandelingen plaats over de precieze uitvoering van de NIEO. De ontwikkelingslanden handen onderling hun meningsverschillen, voortvloeiend uit het feit dat de ontwikkelingslanden een zeer diverse groep was die zowel kleine landen zoals Nepal en grote landen zoals Brazilië omvatten. In diezelfde periode werd de toenmalige Europese Economische Unie gezien als een groot succes door de Europeanen zelf en door anderen. Dit leidde ertoe dat een aantal ontwikkelingslanden probeerden om via hun eigen regionale economische instituties te gaan werken (bijvoorbeeld ASEAN). Als gevolg hiervan werd hun economische en politieke macht groter.

Niettemin, kan de NIEO geen groot succes genoemd worden. Buiten de langdradige onderhandelingen en interne verdeeldheid van de ontwikkelingslanden spelen de economische, sociale en politieke problemen die aanleiding gaven tot de creatie van de NIEO allemaal nog tot op zekere hoogte. Zolang die problemen niet opgelost worden zijn er alleen verliezers.

Ten slotte nog een voorbeeld over de rol die Kofi Annan gespeeld heeft in de relatie van ontwikkelingslanden met de rijkere landen. Een van zijn grote successen was dat hij een dialoog begon met de private sector over de verantwoordelijkheden van multinational corporaties in eerlijke handel. Hij besefte dat zij zeer belangrijk zijn en de dialoog was een vruchtbare. Veel multinationale corporaties houden nu rekening met sociale verantwoordelijkheden. Een Secretaris-Generaal van de VN heeft weinig formele macht; die berust bij de lidstaten. Een Secretaris-Generaal kan echter wel macht ontlenen aan zijn morele programma. Dit probeerde Annan te doen met zijn dialoog.