Verslag Midden-Oosten Debat
Door Rik van der Laan

Op 12 december 2007 organiseerde de Stichting Jason het Arabistendebat op de Haagse Hogeschool. Aan het debat namen verschillende experts van verschillende achtergronden deel. Het debat werd geleid door Koen van Schie, bestuurslid van de debatvereniging De Leidsche Beck. De groep experts bestond uit:
- Petra Stienen, schrijfster en diplomate. Ze heeft meerdere jaren doorgebracht op posten in verschillende Arabische landen, waaronder Iran en Egypte. Tegenwoordig is zij werkzaam op het ministerie van Buitenlandse Zaken te Den Haag;
- Gert Heijkoop, plaatsvervangend directeur Noord-Afrika en Midden-Oosten. Hij heeft ook gewerkt op meerdere posten in het Midden-Oosten en bekleedde de stoel Midden-Oosten op de Ambassade in Amerika.
- Mark Thiessen, bestuurslid bij de JOVD en student Internationale Betrekkingen. Hij heeft stage gelopen op de ambassade in Teheran en schreef een scriptie over Iran.

De eerste stelling in het debat was ‘De fundamentele islam en democratie gaan niet samen’. Thiessen stelt dat het per definitie onmogelijk is, omdat democratie uitgaat van het volk en de fundamentele islam ditzelfde volk inbindt. Een goedwerkende democratie is dus niet mogelijk met de fundamentele islam maar, zo stelt hij daar tegenover, dat is bij fundamentele katholieken ook het geval. Doch, dhr. Heijkoop stelt daar tegenover dat de islam en democratie wel goed samen gaan in Indonesië. Maar ook hij geeft aan dat het met de fundamentele islam in bijvoorbeeld Iran minder gesteld is, omdat deze van tevoren de kandidaten screenen. Stienen voegt daaraan toe dat het niet gaat om de burgers maar om de regeringen. Vaak hebben zij een houding van ‘liever geen kritiek’. Doch zegt zij dat uit onderzoek blijkt dat een meerderheid van de bevolking in het Midden-Oosten democratie wel ziet zitten.

De discussie, waarin de verschillende staten en regeringsvormen binnen het Midden-Oosten tegen het licht worden gehouden, gaat door tot aan de pauze. Na de pauze wordt een andere stelling gelanceerd, namelijk: ‘De Arabier is niet Anti-westers, dat is een product van de staten en/of de autoriteiten.

Stienen stelt dat het vooral de Westerse landen zijn die denken dat de Arabieren anti-Westers zijn. Doch, wanneer zij ‘s ochtends door de straten van Cairo reed, stonden de stoepen voor de Westerse ambassades vol met mensen. ‘Ze willen gewoon weg’. Thiessen vult aan met een voorbeeld uit zijn stage. Bij een anti-Amerika betoging vroegen twee mannen: ‘waar kom je vandaan’. Bij het antwoord ‘Amerika’ was het wederantwoord: ‘oh, doe mee’. De mensen, geeft hij aan, weten niet waar ze voor demonstreren. Het is de top die iets opwekt, maar de mensen hebben geen idee. Heijkoop voegt toe: ‘ze roepen Yankee go home en ze bedoelen take me with you’.

Als afsluiting van het debat volgt de vraag ‘wat zijn vooroordelen die mensen absoluut moeten laten varen? Als het ware ons beeld versus de werkelijkheid’. Heijkoop geeft aan dat in eerste instantie de sfeer in steden als Cairo en Teheran vele malen gemoedelijker is dan bijvoorbeeld hier. Het is daar prettiger wandelen en vertoeven. Thiessen geeft daarnaast aan dat de mensen er veel gastvrijer zijn. Dat is ook heel positief. De vooroordelen die het Westen heeft gaan voor de overgrote meerderheid niet op. 99% denkt zoals wij, slechts een kleine groep is echt fundamenteel en radicaal. Tekenend is dan ook een van de laatste uitspraken van mevrouw Stienen waarin zij zegt: ‘ik heb me nog nooit zo preuts gevoeld als op een Arabisch feestje’. Daarmee bedoelde ze dat de mensen op straat ‘behouden gekleed’ gaan en dat zij met dat beeld naar een feestje ging. Maar binnenshuis kleden Arabische vrouwen zich veel sensueler, waardoor zij in haar ‘behouden’ kleding erg preuts over kwam.

Wat alle drie de sprekers meegeven is dat een ieder een keer naar de Arabische wereld moet om het zelf mee te maken. De ervaring is fantastisch en er is zoveel meer dan het beeld dat we elke dag doorkrijgen. De toon in Nederland verhard, mensen worden over een kam geschoren, terwijl de Arabische wereld net zo, of misschien wel meer, divers is als de Nederlandse samenleving.