EU battle groups: Europese legers in Afrika?

Datum: zaterdag 14 april 2007, sessie: 14:00 tot 15:30

Sprekers: Kees Homan (Clingendael) Angelien Eijsink (PvdA)
Facilitator: Jerome Larosch (Stichting Jason)

De Europese Unie zegt een oplossing te hebben gevonden voor de conflicten op het Afrikaanse continent met het oprichten van zogeheten Battle Groups. Deze kleine legertjes van 1500 militairen vormen een snel inzetbare interventiemacht die binnen enkele dagen in actie kan komen. Bieden deze Battle Groups een oplossing voor de vrede en veiligheid in Afrika? Waar liggen de uitdagingen en wat zijn de beperkingen van de Battle Groups?
De EU heeft tegenwoordig een lange termijn nodig om op een crisis te reageren. Vanuit de behoefte om sneller op te kunnen treden zijn de EU Battle Groups opgericht. Deze strijdkrachten zijn in staat om binnen enkele dagen in het crisisgebied ter plaatse te zijn, voor een periode van maximaal zes maanden. Op deze manier wordt tijd gecreëerd voor de Secretaris-Generaal om een troepenmacht samen te stellen die de Battle Group gaat vervangen. Er zijn per jaar 13 Battle Groups beschikbaar, samengesteld uit verschillende nationaliteiten. De deelname aan en het beschikbaar stellen van de Battle Groups blijft een nationale beslissing.
Als beperking van de Battle Groups wordt naar voren gebracht dat de problematiek waar de Battle Groups het hoofd aan moeten bieden veel groter is dan de ze aankunnen. Niet alleen zijn er veel brandhaarden in Afrika, ook verschillen tussen de nationaliteiten binnen de Battle Groups en de politieke aansturing vormen een probleem.
De Battle Groups bieden een antwoord op de vraag naar snelle inzetbaarheid van troepen, maar de nood in Afrika is vele malen groter dan de oplossing die de Battle Groups kunnen bieden. Europa heeft al eens eerder besloten om een grote, snelle strijdmacht op te richten. De oprichting van een dergelijke strijdmacht loopt echter steeds vertraging op, volgens de laatste planning dient deze troepenmacht in 2010 paraat te zijn. De Battle Groups worden nu als snelle interventiemacht gepresenteerd. Ze kunnen echter niet veel uitrichten vanwege hun geringe capaciteit. Er is een grote strijdmacht nodig om orde op zaken te stellen in Afrika.
Het opereren in internationale groepen wil nog wel eens tot spanningen leiden. Er kan geen eigen invulling worden gegeven aan de manier van optreden. Ook verschillen in arbeidsvoorwaarden van de deelnemende landen kan tot onrust onder de troepen leiden.
In bepaalde gebieden van Afrika is de noodzaak om in te grijpen erg groot. Toch moet altijd worden bekeken of er wel behoefte is aan interventie door EU Battle Groups. De politieke besluitvorming om Battle Groups naar een bepaald gebied te sturen is vrij traag. Vaak is men het niet eens over de vraag op welke manier een interventie vorm moet krijgen. Hierdoor kost het alsnog veel tijd voordat er troepen kunnen worden gestuurd.
Men is het er over eens dat Europa een grotere rol moet spelen bij vredes- en veiligheidsmissies. Uit onderzoek is gebleken dat het onderwerp internationale vrede en veiligheid hoog scoort bij de EU burgers. Ondanks de wil van Europa om een mondiale speler zijn, komt dit streven maar niet van de grond. Een reden hiervoor is het feit dat het een politieke keuze is om militairen naar crisisgebieden te zenden. Op grond van factoren als de capaciteit, de arbeidsvoorwaarden enz. wordt besloten met welke missie de militairen meegaan. In Nederland speelt ook het probleem dat er geen cultuur heerst waarbinnen het gebruikelijk is om grote bedragen aan defensie uit te geven. De afschaffing van de dienstplicht heeft geleidt naar het zoeken van de juiste rol van de krijgsmacht in de huidige maatschappij.
Gesuggereerd wordt dat het misschien beter is als Europa financiering biedt in plaats van strijdkrachten. Ook kan een oplossing liggen in kleinschalige samenwerking. Of de huidige problemen wat betreft het inzetten van militairen structureel zijn of als kinderziekten moeten worden beschouwd valt moeilijk te zeggen. Het hangt vooral af van de politieke wil. Stapje voor stapje wordt vooruitgang geboekt.
Quote: ‘Europa is een kippenhok zonder haan’ (Kees Homan)

(Bron: website Stichting PASE)